धेरैजसो नेपाली परिवारले गर्ने सबैभन्दा ठूलो गहना खरिद बिहेकै हो, र यीमध्ये धेरै गहना जीवनभर टिक्ने गरी किनिन्छन्। कुनै गहनाको बिहेको विधिमा भूमिका हुन्छ; कुनै फोटोमा कस्तो देखिन्छ र पछि कति पटक लगाइन्छ भनेर रोजिन्छ।
यो गाइड परिवारहरूले प्रायः योजना बनाउने क्रममै अघि बढ्छ: बिहेमा कुन गहना चाहिन्छ, दुलहीको सेट कसरी रोज्ने, बजेटलाई ग्राम र तोलामा कसरी बदल्ने, कहिले सुरु गर्ने, र पैसा तिर्नुअघि जौहरीलाई के सोध्ने।
यो गाइडमा
नेपाली बिहेका गहना
चलन समुदाय र परिवारअनुसार फरक हुन्छ, त्यसैले पहिले घरका ठूलाबडासँग सोध्नुहोस्। सुरुवातका लागि, नेपाली बिहेबारेका समाचारमा धेरै ब्राह्मण र क्षेत्री बिहेमा यस्तो चलन बताइएको छ:
| गहना | कसले ल्याउँछ | कहिले | टिप्पणी |
|---|---|---|---|
| तिलहरी | बेहुला | बिहेको दिन | मालाजस्तै दुलहीलाई लगाइदिइन्छ; पछि विवाहित महिलाको चिनारीका रूपमा लगाइन्छ |
| पहेँलो पोते | बेहुला | कन्यादानपछि | पुरोहितले मन्त्र पढ्दै गर्दा दुलहीलाई लगाइदिइने पहेँला पोतेका लडी |
| फुली | बेहुलापक्ष | कन्यादानपछि | दुलहीले आफ्नो फुली झिकेर बेहुलापक्षले ल्याएको फुली लगाउँछिन् |
| सुनका चुरा | बेहुलापक्ष | बिहेको दिन | दुवै हातमा रातो काँचका चुरासँग लगाइन्छ |
| औंठी | दुवै पक्ष | स्वयम्बर | दुलहा-दुलहीले औंठी साट्छन्; असर्फी औंठी सबैभन्दा चल्तीको |
| नौगेडी | बेहुला | बिहेको दिन | नौ वटा सुनका गेडा; कतिपय परिवारमा विवाहको चिन्हका रूपमा दिइन्छ |
नेवार बिहेका आफ्नै गहना छन्: दुलहीले परम्परागत रूपमा तायो हार, निधारभरि तीन लडीको शिरबन्दी वा मुकुटजस्तो लुस्वाँ, र ससुराले दुलहीको खुट्टामा लगाइदिने तुतिबग्गी लगाउँछन्। गुरुङ, मगर र लिम्बू महिलाले परम्परागत पहिरनसँग कण्ठा लगाउँछन्। थप जान्न परम्परागत नेपाली गहनाको कथा पढ्नुहोस्।
दुलहीको सेट रोज्ने
दुलहीको सेट भन्नाले प्रायः हार (धेरैजसो लामो हारसँग चोकर), मिल्दो कानको गहना र माङटीका वा शिरबन्दीजस्तो निधारको गहना बुझिन्छ। तपाईंलाई के सुहाउँछ भन्ने तीन कुराले तय गर्छ।
पहिरनको घाँटी
चित्र १
घाँटीको काटअनुसार हार मिलाउने
अग्लो घाँटी
कपडामाथि लगाइने लामो हार वा रानी हार
गोलो घाँटी
घाँटीको घुमाइ पछ्याउने चोकर वा कलर हार
V आकारको घाँटी
रेखा पछ्याउने लकेट वा V आकारको हार
चौडा वा काँध देखिने
मुनि लडी भएको हारसहितको चौडा चोकर
तपाईंको शरीर र सेटको आकार
चौडा चोकर र ठूला कानका गहना लामो घाँटीमा सुहाउँछन्; सानो कदकी दुलहीलाई प्रायः एउटा मुख्य गहनासहितको मसिनो सेटमा राम्रो देखिन्छ। हार र कानका गहना सँगै लगाएर हेर्नुहोस्, किनकि चौडा चोकरछेउ गह्रौँ कानका गहनाले अनुहार भरिएको देखिन सक्छ।
बिहेपछिको प्रयोग
राम्रा दुलहीका सेट छुट्याउन मिल्ने हुन्छन्। तीजमा छुट्टै लगाउन मिल्ने चोकर, पारिवारिक भेलामा सुहाउने कानका गहना, हरेक दिनको सुन बन्ने हार: छुट्याउन मिल्ने गहना लकरमा थन्किनुको सट्टा वर्षौँसम्म लगाइन्छन्।
हाम्रो दुलहीका गहना सङ्ग्रहबाट: Lakshmi Grand Bridal Necklace Set, Bridal Necklace Set 472 र Emerald Bead Heritage Choker Set।
काम लाग्ने बजेट बनाउने
परिवारहरू प्रायः रुपैयाँमा सोच्छन्; जौहरी तौलमा। सुरुमै एउटालाई अर्कोमा बदल्दा किनमेल धेरै सजिलो हुन्छ।
चित्र २
बजेटबाट ग्रामसम्म: प्रति तोला रु. २,९०,७०० को उदाहरण
- बजेटरु. १०,००,०००तपाईंले तिर्न सक्ने अन्तिम मूल्य
- २% विलासिता कर घटाउँदा≈ रु. ९,८०,३९२सुनको मूल्य + ज्याला
- ज्याला घटाउँदा≈ रु. ९,७५,३९२उदाहरण: सेटको रु. ५,०००
- ÷ दर, जर्ती घटाउँदा≈ ३५.६ ग्राम१०% जर्तीपछिको खुद सुन
- तोलामा≈ ३.०५ तोला÷ ११.६६३८
त्यो तौलमा के आउँछ भनेर बुझ्न, हाम्रो क्याटलगका साँचो गहनाको सुनको तौल यस्तो छ:
चार्ट
हाम्रो सङ्ग्रहका गहनाको सुनको तौल
| सुझाव | कसरी सहयोग गर्छ |
|---|---|
| विधिका गहना पहिले किन्नुहोस् | अरू जे रोजे पनि तिलहरी, पोते, फुली र औंठी चाहिन्छ। |
| धेरै तौल फेरि लगाइने गहनामा राख्नुहोस् | चुरा, चोकर र कानका गहना वर्षौँ लगाइन्छन्; एक दिनको गहना होइन। |
| परिवारको सुन प्रयोग गर्नुहोस् | पुराना गहना जाँचेर, मूल्य निकालेर नयाँ डिजाइनमा बनाउन सकिन्छ। |
| किनमेल समयमा बाँड्नुहोस् | केही महिनामा भाग-भाग गरेर किन्दा दैनिक दरको उतारचढाव मिलिन्छ। |
| केही रकम जगेडा राख्नुहोस् | नाप मिलाउन, सानोतिनो फेरबदल र अन्तिम बेलाका थपका लागि बजेटको करिब दश भाग छुट्याउनुहोस्। |
कहिले सुरु गर्ने: तयारीको समयतालिका
चित्र ३
बिहेका गहनाको उल्टो गन्ती
- ४ महिना अघि
बजेट र सूची तय गर्नुहोस्
परिवारलाई कुन विधिका गहना चाहिन्छ ठूलाबडासँग सोध्नुहोस्, र घरको सुन हेर्नुहोस्।
- ३ महिना
डिजाइन छान्नुहोस्
पहिरनका फोटो लिएर पसल जानुहोस्; सेट लगाएर हेर्नुहोस् र तौल तुलना गर्नुहोस्।
- १०–१२ हप्ता
अर्डर दिनुहोस्
नाप मिलाएर बनाउने गहना र पुरानो सुनबाट बनाउने कामको अर्डर दिनुहोस्। काम कति दिन लाग्छ सोध्नुहोस्।
- ४–६ हप्ता
नाप मिलाउने
चुरा र औंठीको नाप र हारको लम्बाइ साँचो चोलोसँग मिलाएर हेर्नुहोस्।
- अन्तिम हप्ता
लिनुहोस् र जाँच्नुहोस्
हरेक गहना बिलसँग मिलाउनुहोस्: शुद्धता, खुद तौल, शुल्क। गहना सुरक्षित राख्नुहोस्।
- बिहेको दिन
लगाउनुहोस्
विधिका बीचमा झिकिने गहनाका लागि एउटा थैली साथमा राख्नुहोस्।
जौहरीलाई सोध्ने प्रश्न
सोध्दै जाँदा यिनमा चिन्ह लगाउनुहोस्। राम्रो जौहरीले हरेकको जवाफ खुसीसाथ दिन्छन्।
बिहेपछि
| गहना | स्याहार |
|---|---|
| तिलहरी र पोते | लडीलाई सुक्खा र सिधा राख्नुहोस्; धागो खुकुलो भएपछि फेरि उन्न लगाउनुहोस्। |
| चोकर र सेट | आफ्नै बाकसमा, रत्नले सुन नकोर्ने गरी छुट्टाछुट्टै बेरेर राख्नुहोस्। |
| चुरा | खाल्डो र चिरा परेको छ कि जँचाउनुहोस्; पातला चुराको आकार फेरि मिलाउन सकिन्छ। |
| सबै गहना | चाडपर्वमा फेरि लगाउनुहोस्: लगाइने र जँचाइने सुन लकरमा थन्किएको सुनभन्दा धेरै टिक्छ। |
प्रश्न र उत्तर
नेपालमा बेहुलापक्षले दुलहीलाई कुन गहना दिन्छ?
धेरै ब्राह्मण र क्षेत्री बिहेमा बेहुलापक्षले तिलहरी, पहेँलो पोते र फुली, प्रायः सुनका चुरासहित ल्याउँछ। स्वयम्बरमा दुलहा-दुलहीले औंठी साट्छन्। चलन समुदाय र परिवारअनुसार फरक हुन्छ।
दुलहीका गहना २२ क्यारेटका हुनुपर्छ कि २४ क्यारेटका?
सामान्यतया २२ क्यारेट रोजिन्छ: यसको परम्परागत रङ हुन्छ र गह्रौँ हार र चुराका लागि पुग्ने बलियो हुन्छ। २४ क्यारेट धेरै नरम भएकाले बुट्टेदार दुलहीका सेटभन्दा असर्फी र सादा गहनामा राम्रो हुन्छ।
नेपाली दुलहीले कति सुन लगाउँछिन्?
तोकिएको मात्रा छैन। यो परिवार, समुदाय र बजेटमा भर पर्छ। तपाईंको परिवारलाई चाहिने विधिका गहनाबाट सुरु गर्नुहोस् र बाँकीको तौल बजेटअनुसार तय गर्नुहोस्।
के बिहेमा परिवारका पुराना गहना प्रयोग गर्न सकिन्छ?
सकिन्छ। पुराना गहना जस्ताको तस्तै लगाउन, मर्मत गर्न, वा जाँचेर नयाँ डिजाइनमा बनाउन सकिन्छ। फेरि बनाउँदा ज्याला लाग्छ र केही तौल घट्छ, त्यसैले पहिले मूल्य सोध्नुहोस्।
दुलहीका गहना कति चाँडो अर्डर गर्ने?
बिहेभन्दा करिब तीन महिना अघि अर्डर गर्दा बनाउने र नाप मिलाउने समय पुग्छ। तपाईंको मिति बिहेको व्यस्त महिनामा परे अझ चाँडै सुरु गर्नुहोस्।
स्रोत
- Onlinekhabar English 11 jewellery items that you cannot miss at weddings in Nepal (1 February 2022)
- Bhaktapur.com Traditional Newa Jewelry
- Onlinekhabar English Nepal’s 10 most popular jewellery items for women (6 February 2022)
- Kantipur The burden of wages on gold ornaments (15 December 2024)
सिद्धार्थ ज्वेलर्स, पोखराको टोलीले लेखेको। इतिहास र चलनसम्बन्धी तथ्य माथिका स्रोतबाट लिइएका हुन्; चलन परिवार र समुदायअनुसार फरक हुन्छन्।